Το Κριθάρι Η Σπορά

Η καλλιτεχνική και υπαρξιακή διάσταση

της μπύρας

>

 

Η ιστορία της ζυθοποιίας στο Αθηνέο

 

Μια ιδιαίτερη ξενάγηση ζήσαμε χθες στον Χώρο Δημιουργικής Ζυθοποιίας - Αθηνέο, που στεγάζεται στην πρώην Αθηναϊκή Ζυθοποιία, και που πλέον αποτελεί χώρο διασκέδασης και ταυτόχρονα μουσείο.

 

Η ξενάγηση πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της έκθεσης “Το Κριθάρι· Η Σπορά”, από την επιμελήτρια της έκθεσης, Ίριδα Κρητικού. Η κ. Κρητικού μας ξενάγησε πρώτα στην ιστορία της μπύρας μέσα από τα αγγεία της, από την αρχαία Ελλάδα και Αίγυπτο μέχρι και τη βικτωριανή εποχή, τα πορσελάνινα κύπελλα της οποίας παραπέμπουν στα ποτήρια της μπύρας όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Στην συνέχεια ξεναγηθήκαμε στα τεχνικά μέσα που έχουν χρησιμοποιηθεί στη ζυθοποιία κατά τη σύγχρονη ιστορία, όπως σώζονται και μπορεί να τα δει κανείς σήμερα στο Μουσείο του “Αθηνέου”. Στο πλαίσιο της ξενάγησης μας δόθηκε η δυνατότητα να γνωρίσουμε επίσης την κουλτούρα των... gadgets μπύρας, των αντικειμένων δηλαδή καθημερινής χρήσης που συνδέονται με την κατανάλωσή της.

 

“Η Τέχνη δεν είναι μόνο το χρυσό κόσμημα. Είναι και τα καθημερινά αντικείμενα, που μας δείχνουν με τι ο άνθρωπος ζει, λυπάται, κλαίει, χαίρεται... Και αυτό, πιστέψτε με, είναι εξίσου γοητευτικό...”, μας είπε με ενδιαφέρον η Ίρις Κρητικού.

 

Αμέσως κοιτάξαμε στις προθήκες και είδαμε τα διάφορα μικροαντικείμενα που συνθέτουν την υλική κουλτούρα της μπύρας: Τασάκια με λογότυπα εταιρειών, ανοιχτήρια, αφίσες, δελτία, τιμολόγια, καρτολίνες, φωτογραφικές μηχανές που “κρύβονται” μέσα σε κουτάκια μπύρας και οτιδήποτε άλλο έχει σχετιστεί με τη ζυθοποιία της σύγχρονης εποχής.

 

Στη συνέχεια και κατά την παρουσίαση των εικαστικών έργων της έκθεσης “Το Κριθάρι· Η Σπορά”, ακούσαμε τον Γιάννη Δέδε να μας περιγράφει πώς εμπνεύστηκε το έργο του “Ο Σπορεύς” από μία φράση του Νικηφόρου Βρεττάκου που σχολίαζε το γεγονός ότι δεν έχει υπάρξει κανένας που να έχει δημιουργήσει ένα μνημείο αφιερωμένο στον θεριστή. Έτσι, αρχιτέκτονας ο ίδιος, σκέφτηκε να δημιουργήσει μια επιτύμβιο στήλη που την ονόμασε “Ο Σπορεύς”. Και έτσι ο “άγνωστος θεριστής” απέκτησε και εκείνος το μνημείο του, όπως τόσα έχει ήδη αποκτήσει ο “άγνωστος στρατιώτης”.

 

Αμέσως μετά απολαύσαμε το video art του Χρήστου Συμεωνίδη, ο οποίος εμπνεόμενος – όπως μας είπε – από τη Δήμητρα, και κατ' επέκταση τη γυναίκα και τη γονιμότητα, δημιούργησε ένα ατμοσφαιρικό video art που με την εικόνα και τον ήχο του μας ταξίδεψε στον κύκλο της δημιουργίας.

 

Ενώ ο Χρήστος Συμεωνίδης εμπνεύστηκε από τη Δήμητρα, η Βούλα Καραμπατζάκη εμπνεύστηκε από... την κόρη της Δήμητρας. Την Περσεφόνη. Η ξενάγηση της εικαστικής έκθεσης έκλεισε με την παροουσίαση του έργου “Η Κερασφόρος Περσεφόνη”, με τον τίτλο του εμπνευσμένο - όπως μας εξήγησε η καλλιτέχνις - από τους Ορφικούς Ύμνους. Το έργο αναπαριστά αυτό που λέει το όνομά του, δηλαδή την Περσεφόνη που φέρει το σύμβολο της αφθονίας, τα κέρατα. Η αφθονία ήταν άμεσα εξαρτώμενη από την Περσεφόνη, καθώς αν εκείνη δεν ανέβαινε στον “επάνω κόσμο” την Άνοιξη, οι άνθρωποι θα πεινούσαν.

 

Για να δημιουργήσει το έργο, Η Βούλα Καραμπατζάκη χρησιμοποίησε στοιχεία τόσο από την αρχαία όσο και από την νεότερη εποχή, αφού το περίτεχνο κομμάτι που διακοσμεί το λευκό φόρεμα του έργου στηρίχθηκε στο σχέδιο των ιερατικών αμφίων. Η ένωση, που πραγματοποιήθηκε στο βάθος του χρόνου, μεταξύ της αρχαίας και της χριστιανικής θρησκείας, στα πλαίσια της οποίας αναπληρώθηκε για παράδειγμα η θεά Δήμητρα με τον Άγιο Γεώργιο, αποτυπώνεται στο έργο της Βούλας Καραμπατζάκη. Η ίδια μας εξήγησε επίσης πως το λευκό φόρεμα, που αποτελεί τη βάση του ενδύματος, συμβολίζει το νυφικό της Περσεφόνης, καθώς ως νύφη κατεβαίνει κάθε Χειμώνα στον Άδη, και γίνεται δίπλα στον Πλούτωνα βασίλισσα του “κάτω κόσμου”.

 

Ως συνέχεια της ανάλυσης του συνδέσμου του κριθαριού με τη σπορά και την Περσεφόνη, ο Καθηγητής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Ιωάννης Νέστορος, μας μίλησε ενώ καθίσαμε γύρω από ένα τραπέζι με μπύρες, για τα Ελευσίνια Μυστήρια. Πώς συνδέονται τα Ελευσίνια Μυστήρια με την μπύρα; Μέσω της θεάς Δήμητρας, η οποία πήγε ως ιεροφάντισσα στα Ελευσίνια και, όταν της προσέφεραν κρασί, εκείνη αντί αυτού ζήτησε να πιει κυκεώνα, που εξελίχθηκε σε ένα από τα ποτά της μύησης των Ελευσινίων και περιλάμβανε - ανάμεσα σε άλλα – κριθαρόζουμο. Τα Ελευσίνια Μυστήρια, μας είπε ο κ. Νέστορος, ήταν μια μορφή ψυχοθεραπείας για όσους πίστευαν στο θεό. Όσοι ήταν ή συμπεριφέρονταν ως άθεοι, για παράδειγμα οι δολοφόνοι, δεν γίνονταν δεκτοί στα Μυστήρια.

 

Τα Ελευσίνια Μυστήρια στηρίζονταν στη φιλοσοφική σύλληψη πως, όπως ο θάνατος της φύσης κάθε Χειμώνα, όταν ο Περσεφόνη κατεβαίνει στον Άδη, είναι εικονικός, καθώς η φύση προετοιμάζεται στη διάρκειά του για αναγεννηθεί την Άνοιξη, άρα παραμένει ζωντανή, το ίδιο εικονικός είναι και ο θάνατος του ανθρώπου. Ο Αριστοτέλης είχε πει πως όσοι μυούνται στα Ελευσίνια Μυστήρια είναι πολύ τυχεροί γιατί σ' εκείνους δίνεται η ευκαιρία να ξεπεράσουν τον μεγαλύτερο υπαρξιακό φόβο του ανθρώπου. Χαρακτηριστικό είναι πως στις τελετές μύησης εκτός από κυκεώνα καταναλώνονταν και σπόροι ροδιού.

 

Στην έκθεση “Το Κριθάρι· Η Σπορά” είδαμε επίσης τα έργα των εξής καλλιτεχνών/ιδων: Άννας Αμπαριώτου, Βασίλη Βρεττού, Μάριου Βουτσινά, Όλγας Γουλανδρή, Μηνά Καμπιτάκη και Κυριακής Μαυρογεώργη.

 

Vulva: Το περιοδικό σε ΜΙΑ σελίδα. Η σύγχρονη ελληνική δημιουργία

σε μόδα, φωτογραφία, θέατρο, μουσική, αρθρογραφία, ρεπορτάζ δρόμου.

....................................................................................................................................................................................

Vulva: The magazine in ONE page. Contemporary hellenic creation

in fashion, photography, theatre, music, design, articles, street reportage.