>

Οι Αγρότες, οι Δελφικές γιορτές και η Γκλίτσα

 

Με τη γκλίτσα παρά πόδα

Όπως... δεν είναι καθόλου γνωστό, στη διάρκεια του Μεσοπολέμου διεξήχθη δύο φορές, το 1927 και το 1930, το σημαντικότερο διεθνώς καλλιτεχνικό και πνευματικό γεγονός της περιόδου εκείνης, οι Δελφικές Γιορτές. Διοργανωτές τους ήταν το ζεύγος Άγγελου και Εύας Σικελιανού. Οι Δελφικές Γιορτές ήταν η πρώτη και μοναδική προσπάθεια αναβίωσης της αρχαίας τραγωδίας με τον τρόπο ακριβώς που ερμηνευόταν στη σκηνή κατά την αρχαία εποχή. Η Εύα Σικελιανού είχε διεξαγάγει μια ενδελεχή και επιτυχημένη αποτελεσματικά μελέτη σχετικά με τις χορογραφίες των αρχαίων τραγωδιών και τον τρόπο που μέσω εκείνων ο χορός συνόδευε το δράμα. Το συνολικό αποτέλεσμα της διδασκαλίας της τραγωδίας στα πλαίσια των Δελφικών Γιορτών, που κάλυπτε μέχρι και την ενδυματολογία των παραστάσεων με τους χειροποίητους από τον αργαλειό της Εύας χιτώνες των τραγωδιών, ήταν εξαίσιο. Η πραγματοποίηση των Δελφικών Γιορτών ήταν ιδέα του Άγγελου Σικελιανού στο πλαίσιο της ευρύτερης Δελφικής του Ιδέας. Παρά την μοναδική επιτυχία τους, κατορθώθηκε να πραγματοποιηθούν μόνο δυο φορές.

 

Οι Δελφικές Γιορτές δεν ήταν μόνο αναβίωση των τραγωδιών. Ήταν η προσπάθεια να αναδειχθεί η ενότητα και η συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού. Για τον λόγο αυτό συμμετείχε σε αυτές με πολλούς τρόπους η τοπική κοινωνία. Οι χωρικοί αναλάμβαναν να φιλοξενήσουν όλους τους προσκεκλημένους των Γιορτών, τα γύρω χωριά προετοιμάζονταν για μήνες πριν τις Γιορτές, ενώ πριν και μετά τις παραστάσεις των τραγωδιών χωρικοί και χωρικές ντυμένοι και ντυμένες με εθνικές ενδυμασίες μυούσαν τους φιλοξενούμενους στο διονυσιακό κλίμα παίζοντας μουσική και στήνοντας χορούς. Στα πλαίσια των Δελφικών Γιορτών πραγματοποιήθηκε επίσης και τις δύο φορές Έκθεση Λαϊκής Τέχνης με αριστουργήματα ανώνυμων και ταλαντούχων δημιουργών, που είχε συλλέξει ταξιδεύοντας σε όλη την Ελλάδα η κ. Χατζημιχάλη*, συνεργάτις της Εύας Σικελιανού. Η Έκθεση Λαϊκής Τέχνης κατόρθωσε να αναδείξει τη συνέχεια της ελληνικής τέχνης από τα αρχαία χρόνια, όταν ανώνυμοι δημιουργοί φιλοτεχνούσαν τα έργα τέχνης που μέχρι σήμερα μπορούμε να θαυμάζουμε, μέχρι τη νεότερη εποχή, όταν ανώνυμοι δημιουργοί φιλοτεχνούσαν επίσης τα χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα του σπιτιού και της καθημερινής ζωής, τα υφαντά, καθώς και υπέγραφαν τα προφορικά διαδιδόμενα δημοτικά τραγούδια.

 

Τι σχέση έχουν με όλα αυτά οι αγρότες που διαδήλωσαν χθες στην Αθήνα; Θα δούμε αμέσως. Το 1930, και ενώ οι παραστάσεις του «Προμηθέως Δεσμώτη» και των «Ικέτιδων» είχαν αποτελέσει αληθινή μυσταγωγία προκαλώντας ρίγη συγκίνησης και δάκρυα στο κοινό, όπως γράφουν όλα τα δημοσιεύματα υπογεγραμμένα από τους συντάκτες που παρακολούθησαν τις παραστάσεις, το πρόγραμμα της τρίτης ημέρας των Δελφικών Γιορτών ανετράπη από έναν αναπάντεχο παράγοντα. Τη βροχή. Καταρρακτώδης βροχή ξεκίνησε τη νύχτα της 2ας Μαΐου 1930 και συνεχίστηκε όλη την επόμενη ημέρα με αποτέλεσμα να μη διεξαχθούν οι Πυθικοί Αγώνες που είχαν προγραμματιστεί στο Στάδιο των Δελφών. Η βροχή όμως δεν είχε μόνο αυτό το αποτέλεσμα. Είχε και ακόμη ένα. Οι δρόμοι των Δελφών, καθώς ήταν χωματόδρομοι, μετατράπηκαν σε λάσπη, και η λάσπη γλιστρούσε. Οι χωρικοί και χωρικές ήταν συνηθισμένοι στη λάσπη και ήξεραν πώς να κυκλοφορούν ώστε να μη γλιστρούν. Οι επισκέπτες και επισκέπτριες των Δελφών όμως... δεν ήξεραν. Για να μη γλιστρούν χρειάστηκε να προμηθευτούν... γκλίτσες. Έβλεπε λοιπόν στους δρόμους των Δελφών κυρίους και κυρίες της αθηναϊκής αστικής τάξης, την τότε «Μις Ευρώπη» για παράδειγμα, Αλίκη Διπλαράκου, ή ξένους διανοούμενους, που είχαν έρθει ειδικά για τις Γιορτές, να κυκλοφορούν με γκλίτσες. Χαρακτηριστικό του κλίματος των Δελφικών Γιορτών ήταν πως μια τέτοια ανατροπή δεν προκάλεσε ούτε δυσαρέσκεια ούτε γκρίνια, αν εξαιρέσει κανείς συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά μετατράπηκε σε ένα διασκεδαστικό σκηνικό. Γράφει ο απεσταλμένος συντάκτης της εφημερίδας Πατρίς:

 

« [...] Παρά την ραγδαίαν όμως βροχήν, ο κόσμος κινείται εις τα καφενεία, τα ξενοδοχεία, τας οικίας στήνονται τετρακούβερτα γλέντια και χοροί και ολόκληρος η περιοχή αντηχεί από τα άσματα.

 

Θέλετε να σας δώσω και ένα ενσταντανέ της κινήσεως της βροχερής αυτής ημέρας του Σαββάτου; Ιδού με ολίγας γραμμάς.

 

Οι δρόμοι, όπως ανέφερα είναι γεμάτοι λάσπες και δια να κινηθή κανείς χωρίς να διατρέξη τον κίνδυνον να ξαπλωθή φαρδύς-πλατύς έχει ανάγκην από «γκλίτσες».

 

Ευτυχώς ότι η βιομηχανία μας έχει αρκετήν παραγωγήν από το είδος αυτό, ξένοι και ημέτεροι εφοδιάζονται από μίαν αντί ολίγων δραχμών και μεταμορφωμένοι εις τσοπάνους... χωρίς πρόβατα, κυκλοφορούν ανέτως με την βοήθειαν της γκλίτσας.

 

Αι ομβρέλλαι απεδείχθησαν εντελώς ανωφελείς, διότι δεν ημπορούσε κανείς να δουλεύη εις δύο συγχρόνως κυρίους, χάρις εις τους λασπώδεις ανηφόρους και κατηφόρους των Δελφικών δρόμων. Ή θα εβρέχετο κανείς αλλά θα κυκλοφορούσε χωρίς τον κίνδυνον του γλυστρήματος ή θα επροφυλάσσετο από την βροχήν και θα την εύρισκε από τις λάσπες!

 

Αι Ωκεανίδες [ο χορός του «Προμηθέα Δεσμώτη»] εν τούτοις δεν τα έκαμαν καθόλου θάλασσαν. Χάρις εις την δεκαπενθήμερον παραμονήν των εις τους Δελφούς εξοικειώθησαν εντελώς με το περιβάλλον και ανέπτυξαν αντοχήν, την οποίαν κανείς δεν επερίμενε.

 

Κυρίαι, αι οποίαι δεν ημπορούσαν να κάμουν και την απλουστέραν διαδρομήν και αι οποίαι παρεπονούντο διαρκώς δια τους ρευματισμούς των εθαυματούργησαν.

 

Ρευματισμοί και αρθριτισμοί και αδυναμίες αφέθησαν όλες εις τα Αθήνας και ανερριχώντο εις τους βράχους ωσάν αληθινές χωριάτισσες»**.

 

Ο συντάκτης του Έθνους γράφει επίσης: « [...] Και η κυκλοφορία διεξάγεται αποκλειστικώς με «γκλίτσες» που είναι - όπως θα έλεγαν οι στήλες των κοσμικογράφων - το «ντερνιέ κρι» της δελφικής μόδας. Ειδάλλως υπάρχει άμεσος κίνδυνος να επισκεφθήτε την σκηνή με την σημαίαν του ερυθρού σταυρού που έχουν στήσει κάτω από τις Φαιδριάδες τα προσκοπάκια μας [...]»***.

 

Οι παραπάνω περιγραφές της χρήσης της γκλίτσας στη διάρκεια των Δελφικών Γιορτών δεν έχουν μικρή αντιστοιχία με τα γεγονότα που ακολούθησαν την είσοδο των αγροτών στην Αθήνα χθες. Οι αγρότες ήρθαν για να διαμαρτυρηθούν ενάντια σε ένα νομοσχέδιο που πλήττει βάναυσα τους περισσότερους επαγγελματικούς κλάδους της ελληνικής κοινωνίας. Η παρουσία τους ήταν δυναμική, και συνάμα κωμική, με το κωμικό στοιχείο να προσδίδει ακόμη περισσότερο δυναμισμό στην παρουσία τους. Είτε τις χρησιμοποίησαν ως άμυνα ενάντια στα ΜΑΤ, είτε τις κρατούσαν απλώς συμβολικά, οι γκλίτσες, μαζί με το «ιππικό» των τρακτέρ, κατόρθωσαν να αναδειχθούν στο σημερινό σύμβολο της ελληνικής αντίδρασης σε ένα ακόμη νομοσχέδιο των προαπαιτουμένων του τρίτου Μνημονίου, με τις υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες, όπως τους φοιτητές και του λεγόμενους «γραβατάκηδες», να συμπαραστέκονται και να διαδηλώνουν ταυτόχρονα.

 

Ο αναρχικός χαρακτήρας των Ελλήνων, χαρακτήρας που δεν αρέσει καθόλου σε προσωπικότητες όπως η... Νάνα Μούσχουρη, δεν σταματά να αναδεικνύεται με ανάλογα κάθε φορά μέσα, από αυτά της αντιεξουσιαστικής τραγωδίας του «Προμηθέως Δεσμώτη», που αρνείται να ενδώσει στις απαιτήσεις του Δία προκειμένου να τον απελευθερώσει από τις αλυσίδες με τις οποίες τον κάρφωσε στον βράχο, μέχρι τα μέσα των καθημερινών «Προμηθέων», των αγροτών, που με τις γκλίτσες και τα τρακτέρ κατόρθωσαν να κάνουν αυτό που χιλιάδες διαδηλωτές δεν κατόρθωσαν έξι σχεδόν χρόνια τώρα. Να πάρουν τα ΜΑΤ, να πάρουν το «Κράτος» και τη «Βία», στο κυνήγι.

 

* Τ. Μπάρλας, Αι Δελφικαί Εορταί: Η επιτυχής οργάνωσις της Εκθέσεως Λαϊκής Τέχνης, Η Καθημερινή, 07.05.1930, σ. 1

** Δ. Σ. Δεβάρης, Η τρίτη ημέρα των Δελφικών Εορτών – Με τις γκλίτσες στη λάσπη των Δελφικών δρόμων, Πατρίς, 04.05.1930. σ. 1

*** Α. Μαμάκης, Η διεθνοποίησις της Δελφικής Ιδέας, Έθνος, 04.05.1930. σ. 5

 

Vulva: Το περιοδικό σε ΜΙΑ σελίδα. Η σύγχρονη ελληνική δημιουργία

σε μόδα, φωτογραφία, θέατρο, μουσική, αρθρογραφία, ρεπορτάζ δρόμου.

....................................................................................................................................................................................

Vulva: The magazine in ONE page. Contemporary hellenic creation

in fashion, photography, theatre, music, design, articles, street reportage.