Η συλλογική ψυχοθεραπεία του 15ου Φεστιβάλ Ελλήνων Χορογράφων

>

 

 

Σοφία Κονδυλιά, Στίγμα, Τρίγωνο, Φωτοσκίασις

Σκέφτομαι συχνά τις τελευταίες ημέρες, μια φράση του Πέτρου Γάλλια, στις δηλώσεις του το 2011, τη χρονιά που οι επιπτώσεις του Μνημονίου είχαν αρχίσει να φαίνονται για τα καλά, για το τότε Φεστιβάλ του Σωματείου Ελλήνων Χορογράφων: “Η Τέχνη είναι ψυχοθεραπεία”. Τελικά, είναι όντως έτσι... Το ελληνικό φεστιβάλ σύγχρονου χορού, που πραγματοποιήθηκε για 15η χρονιά με τίτλο “Επανεκκίνηση”, υπηρέτησε τον ιερό σκοπό του, αυτόν της συλλογικής ψυχοθεραπείας,  ώστε να συμβεί αυτό που κάθε άνθρωπος, όταν καταρρακωμένος καταφεύγει σε ψυχοθεραπεία, καλείται να κάνει: Επανεκκίνηση της ζωής του. Ας το φανταστούμε αυτό σε συλλογική μορφή...

 

Η βραδιά που παρακολουθήσαμε τις παραστάσεις του Φεστιβάλ στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, ήταν αυτή του Σαββάτου 11 Ιουνίου. Οι παραστάσεις ξεκίνησαν με τα “4Soli” της Σοφίας Κονδυλιά, αποφοίτου του Τμήματος Αρχιτεκτονικής του Πολυτεχνείου Αθηνών και της Ανώτερης Επαγγελματικής Σχολής Χορού Ραλλού Μάννου. Ως χορογράφος, η Σοφία εφαρμόζει, ως συνέχεια της ακαδημαϊκής της έρευνας, τη διεπιστημονική μέθοδο της συνθετικής διεργασίας μέσα από την αρχιτεκτονική και το χορό με εφαρμογή στον πραγματικό και νοητό χώρο. Έτσι δημιουργήθηκαν τα “4Soli” στη διάρκεια του workshop της Σοφίας Κονδυλιά, χορογραφημένα από τους/τις τέσσερις ερμηνευτές/τριες των Soli, οι οποίοι/ες μετέφεραν τη συνθετική διεργασία στη σκηνή άψογα, ο καθένας και η καθεμιά με τον δικό του/της τρόπο και περιεχόμενο.

 

Με τα άνω και κάτω άκρα τους να λειτουργούν άλλοτε ως σχεδιαστικά μέσα, ως γραφίδες, και άλλοτε ως οι ίδιες οι γραμμές, οι χορευτές/τριες εξέπεμψαν συναισθήματα και βιώματα που διαπερνούσαν την ψυχή. Οι χορογραφίες στηρίχθηκαν η καθεμιά σε μια μορφή σεναρίου, με την πρώτη χορεύτρια (Χριστίνα Καραμποΐκη) να επεξεργάζεται την παρουσία της σε έναν ήδη οριοθετημένο – κάπως πολυγωνικά - χώρο, τη δεύτερη χορεύτρια (Ερατώ Χολή) να σχεδιάζει σχέδια με κάρβουνο στο πάτωμα χρησιμοποιώντας τα ίδια τα άκρα της ως διαβήτη, την τρίτη χορεύτρια (Μαριάννα Σολομωνίδου) να διαλύει την δομημένη με μικρά τετράγωνα καμπύλη και να προσπαθεί - παραπατώντας στην αρχή - να δημιουργήσει μια νέα διαδρομή για τον εαυτό της, και τον τέταρτο χορευτή (Σταμάτη Μπενέτα) να εκφράζει τον ίδιο τον χώρο και τον εσωτερικό κόσμο, που μπορεί αυτός να “φέρει”, μέσα από το σώμα του πραγματοποιώντας υπερβάσεις. Η επιλογή και αξιοποίηση της μουσικής και στις τέσσερις χορογραφίες ήταν άψογη.

 

Ακολούθησε η ομάδα χορού “Στίγμα” με την παράσταση “Το Εμείς μέσα στο Εγώ”, μια χορογραφία που πραγματευόταν την άσκηση βίας τόσο σε ενήλικη όσο και σε ανήλικη μορφή, βία που συνήθως κατευθυνόταν από τους πολλούς προς τον έναν. Κατά την εξέλιξη της χορογραφίας,  παρακολουθήσαμε την κεντρική ηρωίδα να αποβάλλει την αίσθηση του θύματος μαζί με το επιβεβλημένο “Εμείς μέσα στο Εγώ”, ώστε να αναδειχθεί το δικό της Εγώ και να μπορέσει να ζήσει πλέον ελεύθερα μέσα στο Εμείς. Λόγω της ηλικίας των χορευτριών, η αίσθηση της νεανικής αγωνίας για την ύπαρξη μέσα στο πλαίσιο ήταν χαρακτηριστική.

 

Στη συνέχεια, η Δανάη Χριστατάκου από την ομάδα “Τρίγωνο”, που κατέβηκε για πρώτη φορά από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα, ερμήνευσε ένα σόλο δικής της έμπνευσης με βάση την παιδική ηλικία. Συνδυάζοντας τις σπουδές της στη Φυσικοθεραπεία με το Χορό, η Δανάη βάσισε τόσο δομικά όσο και εκφραστικά τη χορογραφία της στην αισθητικοκινητική ανάπτυξη του βρέφους, από 0 έως 12 μηνών, μέχρι δηλαδή το μωρό να σηκωθεί όρθιο και να περπατήσει. Δομικά η χορογραφία της ακολούθησε την εξελικτική αυτή διαδικασία με ένα λεπτό να έχει αφιερωθεί στον κάθε μήνα ανάπτυξης. Η κινητική έρευνα έγινε με βάση τα πρότυπα κίνησης εκείνων των μηνών της ζωής (θέσεις, αντανακλαστικά, αντιληπτική ικανότητα κ.τ.λ). Η χορογραφία της  Δανάης Χριστατάκου είχε άμεσες προεκτάσεις στην εξελικτική ψυχολογία, η οποία βασίζεται στην ανάπτυξη της αισθητικής και κινητικής αντίληψης του ανθρώπου και τις επιδράσεις της στην ανθρώπινη ψυχολογία. Η έκφραση, που η χορογράφος ήθελε να δώσει στα συναισθήματα, τις αγωνίες και τις επιρροές της παιδικής ηλικίας στην ενήλικη ζωή, διέθετε μια γερή και βαθιά ερευνητική βάση κάνοντας την καλλιτεχνική έκφραση ακόμη εντονότερη.

 

Αν βγαίνει ένα συμπέρασμα από τις χορογραφίες, αυτό είναι πως με απλά αλλά ουσιαστικά μέσα και σύλληψη μπορεί να δημιουργηθεί μία γεμάτη νόημα και εσωτερική έκφραση χορογραφία που θα αφήσει το αποτύπωμά της στο κοινό. Ακούμε συχνά πως η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην πρωτοπορία του παγκόσμιου σύγχρονου χορού. Ίσως τελικά και να μη χρειάζεται...

 

Οι παραστάσεις της βραδυάς έκλεισαν με το solo “...Άγγελος... και Κασσάνδρα” της ομάδας “Φωτοσκίασις”. Το σόλο αποδοκιμάστηκε στη διάρκειά του, ίσως όμως τελικά να μην του άξιζε και τόσο... Η χορογράφος και ερμηνεύτρια, Αγγελική Παπαδοπούλου, ενσάρκωσε, σε διάφορες ομολογουμένως μορφές, την Κασσάνδρα, την κόρη του Βασιλιά της Τροίας Πριάμου, η οποία εναλλασσόταν με τη μορφή του Άγγελου. Η Κασσάνδρα, με βάση τον αρχαιοελληνικό μύθο, είχε δοσμένο από το θεό Απόλλωνα το χάρισμα να προλέγει το μέλλον, ακόλουθα όμως της έδωσε την κατάρα να μην πιστεύει κανείς τους χρησμούς της. Η Κασσάνδρα προέβλεψε ότι ο ερχομός του Πάρη στην Τροία μαζί με την “κλεμμένη” Ελένη της Σπάρτης θα έφερνε την καταστροφή της Τροίας. Κανείς δεν την πίστεψε. Η Κασσάνδρα επίσης προέβλεψε ότι ο πατέρας της επέστρεφε από τον Αχιλλέα με τη σορό του Έκτορα. Η Κασσάνδρα και ο Λαοκόων προσπάθησαν με κάθε τρόπο να πείσουν τους Τρώες να μη βάλουν μέσα στην πόλη τον Δούρειο Ίππο. Η Κασσάνδρα τους είπε ξεκάθαρα ότι το ξύλινο εκείνο άλογο ήταν γεμάτο με οπλισμένους εχθρούς. Και πάλι δεν έγινε πιστευτή.

 

Με διάφορες λέξεις θα μπορούσε κανείς να χαρακτηρίσει το σόλο της Αγγελικής Παπαδοπούλου το περασμένο βράδυ του Σαββάτου: άτσαλο... ακατανόητο... μη ελκυστικό... ακόμη και ασεβές. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως μπορεί για όλα τα προηγούμενα να μην υπήρχε κάποιος λόγος. Το τμήμα της χορογραφίας, που προκάλεσε τη μέγιστη αντίδραση με μέλη από το κοινό να αποχωρούν φωνάζοντας “Αίσχος”, ήταν το σημείο που η ερμηνεύτρια επιχείρησε γυμνή από τη μέση και κάτω να “καθίσει” επάνω σε ένα φορητό Η/Υ που είχε μπροστά της και που περιεργαζόταν για αρκετή ώρα. Τι δεν έχουμε σκεφτεί όλοι/ες όσοι/ες στρίψαμε απωθητικά το κεφάλι και μαζί το βλέμμα μας εκείνη τη στιγμή; Πως ο Η/Υ είναι η σημερινή “Κασσάνδρα”. Ο Η/Υ, μέσω του διαδικτύου σε μια εποχή σαν αυτή που διανύουμε, μεταφέρει συνεχώς μηνύματα και προβλέψεις που αναφέρονται στα ??”όσα έρχονται” και τα οποία συνήθως είναι καταστροφικά. Οι πιο υπερβολικές από αυτές τις προβλέψεις ονομάζονται χαρακτηριστικά “συνωμοσιολογίες”. Από εκείνο ακριβώς το σημείο ξεκινά η σύγχυση. Ποια είναι η πραγματική πρόβλεψη, που βασίζεται σε πραγματικούς κινδύνους, και ποια η συνωμοσιολογία; Και πιο συγκεκριμένα: Πόσο απέχει ο Δούρειος Ίππος από το σημερινό ΤΑΙΠΕΔ;

 

Πόσοι και πόσες από όλους/ες εμάς θέλαμε να πιστέψουμε την καταστροφή που ερχόταν όταν ψηφιζόταν το πρώτο Μνημόνιο; Πολλοί/ές ακόμη δεν θέλουν να την πιστέψουν. Ίσως βέβαια γιατί δεν τους αφορά. Αυτό που έχει σημασία είναι να σκεφτούμε τι θέση έχει ο Η/Υ σήμερα επικοινωνιακά ανάμεσά μας. Δεν έχει άλλον από τον ρόλο της Κασσάνδρας. Για δύο χρόνια τουλάχιστον, από το 2010 έως το 2012, και όσο τα ΜΜΕ προπαγάνδιζαν υπέρ του Μνημονίου, μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού στρεφόταν στο διαδίκτυο για να μάθει την αλήθεια. Ακόμη στρέφεται σε αυτό παρά την συνωμοσιολογική αλλοίωσή του. Την ίδια ώρα, συχνά πυκνά οι πολιτικοί, και εκάστοτε πρωθυπουργοί, χρησιμοποιούν κατ' αντίφαση με το νόημα του μύθου τη φράση “Μην πιστεύετε τις Κασσάνδρες”. Η Κασσάνδρα όμως δεν έλεγε ψέματα. Έλεγε την αλήθεια. Γιατί λοιπόν να μην την πιστέψουμε...;

 

Ως άλλη “Κασσάνδρα”, είτε ηθελημένα είτε άθελά της, στεκόταν υπό απόρριψη η Αγγελική Παπαδοπούλου στη σκηνή, την ώρα που άνοιγαν τα φώτα, ενώ εκείνη κρατούσε το πιάτο στο οποίο λίγο πριν έφτυνε τις πληροφορίες που δεχόταν για να τις ξανατραβήξει λίγο μετά μέσα από το ίδιο πιάτο και να τις αναμασήσει. Το σίγουρο είναι πως η εν λόγω χορογράφος, όπως και κάθε χορογράφος στη θέση της, δεν πρόκειται να λάβει ποτέ την προβολή που έλαβε, για παράδειγμα, ο Γιαν Φαμπρ για τις χορογραφίες που έχει δημιουργήσει βασισμένες στην ίδια ασεβή αντιμετώπιση του αρχαίου ελληνικού δράματος. Οι ψεύτικες Κασσάνδρες των Μ.Μ.Ε. ξέρουν πολύ καλά να αναπαράγουν – προβάλλοντας φυσικά – τύπους σαν τον Γιαν Φαμπρ. Ασεβείς χορογράφους από το εσωτερικό της χώρας όμως δύσκολο να προβάλουν ακόμη και για να τους/τις καταγγείλουν.

 

 

Vulva: Το περιοδικό σε ΜΙΑ σελίδα. Η σύγχρονη ελληνική δημιουργία

σε μόδα, φωτογραφία, θέατρο, μουσική, αρθρογραφία, ρεπορτάζ δρόμου.

....................................................................................................................................................................................

Vulva: The magazine in ONE page. Contemporary hellenic creation

in fashion, photography, theatre, music, design, articles, street reportage.